Recensie: boek van NRC-journalist over 'smartphoneverslaving'

Door arnoudwokke op donderdag 20 april 2017 22:30 - Reacties (12)
Categorie: -, Views: 4.091

Imitatie is de ultieme vorm van vleierij.

En dus voel je je gevleid als iemand van het NRC een paar maanden na publicatie van je boek, waarmee ik mede beoogde een bepaald thema op de kaart te zetten, aankondigt een boek te gaan schrijven over hetzelfde thema.

Het is lastig om de overeenkomst in onderwerp te ontkennen tussen het onlangs verschenen boek 'Is daar iemand?' van NRC-collega Wouter van Noort en mijn eigen boek 'I love/hate smartphones' van anderhalf jaar geleden. Dat maakt mij aan de ene kant uiterst geschikt om het boek van Van Noort te beoordelen - en aan de andere kant natuurlijk totaal niet objectief.

Eerst even over het boek van Van Noort. Is Daar Iemand? gaat in brede zin over de invloed van smartphonetechnologie op onszelf en ons gedrag. Van Noort schrijft sinds drie jaar voor NRC en zat daarvoor bij opinietijdschrift Elsevier.

Laat ik meteen de vraag die in je opkomt beantwoorden: ja, beide boeken lijken wat op elkaar, al claimt hij dat hij mijn boek niet heeft gelezen en dat elke overeenkomst dus niet intentioneel is. Ik zie bij Van Noort dezelfde thema's en inzichten terugkomen, in soms ongeveer dezelfde bewoordingen (we zitten met smartphones in onze puberteit), met dezelfde standpunten op basis van dezelfde argumenten. En er is zelfs de naam van een hoofdstuk dat vrijwel exact overeenkomt.

https://ic.tweakimg.net/ext/i/imagenormal/2001478505.jpeg


Ook hetzelfde: Van Noort gebruikt net als ik veel anekdotes uit zijn eigen leven en eigen omgeving om de informatie in het boek van een persoonlijke noot en context te voorzien. Het is een stijl die van mijn boek een volgens veel lezers prettig weg te lezen tekst maakte - en dat is bij Van Noort niet anders.

Er zijn uiteraard verschillen tussen beide boeken - zoals anderhalf jaar van nieuwe ontwikkelingen (Pokťmon Go), wetenschappelijke onderzoeken en boeken om uit te putten - maar al met al zullen lezers van mijn boek niet steil achterover slaan van de informatie en de voorbeelden die Van Noort aanhaalt

Is dat erg? Nee, niet echt.

De formule die in mijn boek volgens mij zo goed werkte, werkt hier ook weer: het leest prettig weg en is vermakelijk. Van Noort is een geoefend schrijver - hij is immers journalist - en dat is te merken. Het is levendig. Het enige hinderlijke aan het taalgebruik is de neiging om elke afkorting met kleine letters te schrijven. Ik heb me een paar pagina's lang afgevraagd wat 'ki' was, totdat ik teruglas en zag dat het de afkorting was voor kunstmatige intelligentie. Dat hij die afkortingen ook met kleine letters schrijft aan het begin van een zin, is iets waartegen elke vezel van mijn taalgevoel zich verzet ('Daarbij hebben mensen last van angstgevoelens, zenuwachtigheid en het gevoel nooit los te komen van hun werk. tno en cbs waarschuwen dat het te vroeg is... etc). Het is echter maar een kleinigheid en zal veel lezers vermoedelijk niet storen.

Het meest aansprekend voor de meeste lezers zullen de stukken zijn over de invloed van de smartphone op aandacht en multitasken. We worden door urenlang per dag op onze telefoon bezig te zijn minder goed in dagdromen - belangrijk voor het leggen van creatieve verbanden en dus voor nieuwe ideeŽn, en multitasken hebben we sowieso nooit gekund - dat de smartphone altijd als een jengelend kind om aandacht vraagt maakt dat alleen maar zichtbaarder. Bovendien: bedrijven doen er alles aan om ons verslingerd te doen raken aan hun app en maken gebruik van diepgewortelde beloningssystemen in ons brein.

Het sterkst wordt het boek naar mijn ogen in het hoofdstuk 'De dictatuur van data', een hoofdstuk waarin Van Noort het heeft over onder meer 'smart cities' en het gebruik van data en algoritmes door overheden om relletjes te voorspellen, maar ook om andere zaken te bepalen. Vanaf daar is het een kleine stap naar dataÔsme - het geloof dat algoritmes beter zijn in het nemen van grote beslissingen dan mensen - en die stap neemt Van Noort dus ook. Het drijft misschien ver af van het basale onderwerp van het boek, maar als veel mensen hierdoor in aanraking komen met het idee dat komende decennia volgens mij onze maatschappij in hoge mate kan vormen, dan is het die zijstap meer dan waard.

Er is natuurlijk voldoende aan te merken op het boek - kort-door-de-bocht conclusies op basis van wetenschappelijk onderzoek bijvoorbeeld ('als je de hele tijd afgeleid bent door je smartphone kan dat ertoe leiden dat je ongezonder eet', een claim die nooit is onderzocht en die Van Noort ondersteunt met het vermoeden van een enkele wetenschapper) - maar al met al is dit een geslaagde poging om de problematiek rondom smartphones begrijpelijk uit te leggen aan een groot publiek. En de uitleg die hij geeft in zijn boek en die ik ook geef in mijn boek is helaas anno 2017 nog altijd hard nodig.

https://ic.tweakimg.net/ext/i/imagenormal/2001478507.jpeg


Update: Van Noort laat na het lezen van dit blog het volgende weten: "Jouw suggestie van imitatie is onwaar, en nogal smadelijk. 1. Ik noem mijn bronnen allemaal en 2. Ik heb het jouwe niet gelezen."

Volgende: Recensie: boek van mediawetenschapper over digitale verslaving 29-04 Recensie: boek van mediawetenschapper over digitale verslaving
Volgende: Mijn tweede boek 10-'16 Mijn tweede boek

Reacties



Door Tweakers user arnoudwokke, vrijdag 21 april 2017 08:20

Haha, dank je wel, ik heb het aangepast :)

Door Tweakers user i-chat, vrijdag 21 april 2017 08:54

Wow smadelijk, die guy moet echt even minder koffie gaan drinken en zijn ritalin innemen tenzij je je blog hebt aangepast lees ik namelijk niets smadelijks.
Bovendien als je een boek schrijft en/of uitgeeft dan kijk je, of laat je kijken, of jouw boek geen leentje buur doet bij andere boeken over het onderwerp, Dezelfde titel in een hoofdstuk is gewoonweg net iets TE toevallig.
Als ie dit blog in de gaten houdt, en ik vermoed eigenlijk van wel, dan mag ie zich wellicht realiseren dat het erg onprofessioneel was om zijn boek niet te controleren, om er dan ook nog eens zo op te reageren. Dit suggereert in mijn optiek eerder dat hij het wel degelijk wist of kon weten en nu van zich afbijt om aandacht af te wenden.
Nu wil ik niet zeggen dat, dat ook echt is wat hier speelt, maar als professioneel schrijver moet je je beseffen dat deze zaken spelen, moet je zorgen dat er geen twijfel kan bestaan, en moet je vooral professioneel met eventuele 'klachten / sugesties' omgaan vooral wanneer je ziet dat je de schijn tegen hebt.

Door Tweakers user rob079, vrijdag 21 april 2017 10:32

Ik heb beide boeken niet gelezen, dus ben niet echt gerechtigd een mening te hebben, maar ben het wel eens met i-chat: Vrijwel dezelfde titel van een hoofdstuk is erg "toevallig", en de kreet "smadelijk" slaat, ook na 2 keer je blog gelezen te hebben, nergens op.
Tevens die afkortingen als KI, TNO etc. in onderkast (ja, ik ben van de oude stempel en heb ooit in een drukkerij met ouderwetse letterkasten en -bakken gewerkt) is wat mij betreft zeer irritant.

Door Tweakers user Jeoh, vrijdag 21 april 2017 12:21

i-chat schreef op vrijdag 21 april 2017 @ 08:54:
Wow smadelijk, die guy moet echt even minder koffie gaan drinken en zijn ritalin innemen tenzij je je blog hebt aangepast lees ik namelijk niets smadelijks.
Impliceren dat iemand jouw boek heeft gekopieerd is anders aardig smadelijk.

Door Tweakers user Soggney, vrijdag 21 april 2017 12:41

Jeoh schreef op vrijdag 21 april 2017 @ 12:21:
[...]


Impliceren dat iemand jouw boek heeft gekopieerd is anders aardig smadelijk.
Zoals je aangeeft is dat impliciet, niet expliciet. Arnoud maakt een vergelijk met zijn boek, wat normaal is vanuit zijn positie, Want de vraag die bij iedereen opkwam, is bij hem opgekomen, niet bij mij. "Laat ik meteen de vraag die in je opkomt beantwoorden: ja, beide boeken lijken wat op elkaar, al claimt hij dat hij mijn boek niet heeft gelezen en dat elke overeenkomst dus niet intentioneel is. "

Maar zoals je ziet haalt hij feiten aan, en vergelijkt zijn boek met dat van Noor. (Trouwens zwakke journalist die een boek schrijft over eenzelfde onderwerp, en pas begint aan dat boek een aantal maanden nadat die van arnoud is uitgekomen, maar niet heeft gelezen/over vernomen heeft dat zo'n boek er al is). Boeiend is het uiteindelijk niet, zolang mensen maar een keertje stilstaan bij het veelvuldige smartphonegebruik.
Niettemin ga ik geen van beide lezen. Ik denk niet dat de 2 gaan bekvechten, (of misschien wel om sales van beide boeken te stuwen, boeie). Zolang de boodschap maar aankomt bij een groot deel van de mensen is het doel bereikt, toch?

Door Tweakers user Fly-guy, zaterdag 22 april 2017 09:37

i-chat schreef op vrijdag 21 april 2017 @ 08:54:
Bovendien als je een boek schrijft en/of uitgeeft dan kijk je, of laat je kijken, of jouw boek geen leentje buur doet bij andere boeken over het onderwerp, Dezelfde titel in een hoofdstuk is gewoonweg net iets TE toevallig.
Het zou kunnen dat hij bepaalde mensen met kennis heeft geÔnterviewd, welke Arnouds boek wel gelezen hebben. Deze mensen vonden de originele kop dermate treffend dat ze die in het interview als statement gebruikt hebben, wat v Noort weer als titel gebruikt.

Of dat erg waarschijnlijk is, weet ik niet, maar kan me indenken dat het niet onmogelijk is.

Door Tweakers user Bee.nl, zaterdag 22 april 2017 13:16

Het had Van Noort gesierd om eerst recente/bestaande uitgaves omtrent dit onderwerp te raadplegen alvorens over te gaan tot publicatie van zijn eigen werk. Dat is immers wat een journalist/schrijver die zijn vak verstaat hoort te doen.

Het feit dat er nu gelijksoortige bewoordingen en uitspraken voorkomen in zijn boek is dan ook te wijten aan zijn eigen nalatigheid, ook al is de overeenkomstigheid puur toeval. Het was misschien netter geweest om hem eerst persoonlijk hierover te contacteren, maar om nou te spreken van smaad is wat overdreven.

Door Tweakers user arnovos, zaterdag 22 april 2017 16:24

Fly-guy schreef op zaterdag 22 april 2017 @ 09:37:
[...]
Het zou kunnen dat hij bepaalde mensen met kennis heeft geÔnterviewd, welke Arnouds boek wel gelezen hebben. Deze mensen vonden de originele kop dermate treffend dat ze die in het interview als statement gebruikt hebben, wat v Noort weer als titel gebruikt.

Of dat erg waarschijnlijk is, weet ik niet, maar kan me indenken dat het niet onmogelijk is.
Dit is dus wat Van Noort zelf ook aangeeft: de bewoording komen van een bron. Take a look at @WvNoort's Tweet: https://twitter.com/WvNoort/status/855162222498254848?s=09

Door Tweakers user rc5proxy, zondag 23 april 2017 11:20

Jou boek staat hier in de kast die van die nrc copier zal dus nooit er naast komen te staan ;)

Door Tweakers user Maasluip, maandag 24 april 2017 09:56

Het is echter maar een kleinigheid en zal veel lezers vermoedelijk niet storen.
Dude!

Door Tweakers user DevWouter, dinsdag 25 april 2017 11:54

Ik vind zijn reactie "Ik noem mijn bronnen allemaal" zo apart. Gezien hij een statement wilt maken dat het niet imitate is sluit ik de opmerking van Arnoud bij voorbaat uit.
Zijn tweede statement "Ik heb het jouwe niet gelezen" (het jouwe!? Zucht) is duidelijk, maar indien hij geen enkele kennis heeft van jouw boek dan kan hij niet weten of het boek van Arnoud bronnen heeft.

Echter "niet gelezen" kan verschillende dingen beteken. Zo kan hij het doorgebladerd hebben, besloten dat het niet is wat hij zocht. Feitelijk heeft het gelezen, maar als we die redenering toepassen kan het lezen van een boek ook voldoende zijn. Tevens kan het zijn dat hij pas conclusie 1 trok nadat Arnoud hem er wees.

De feiten zijn wel dat de boeken op elkaar lijken: De gekozen schrijfstijl, thema en conclusie zijn hetzelfde. Dat alleen is onvoldoende. Maar de opmerking dat sommige bewoordingen toch wel heel erg op elkaar lijken maakt het wel zeer verdacht.

Ik zou benieuwd zijn hoe erg die boeken op elkaar lijken (of juist verschillen) als we de persoonlijke anekdotes achterwegen legen.

Reageren is niet meer mogelijk